Sık karşılaşabileceğimiz bu travma biçimi, yaratabileceği sonuçlar açısından oldukça önemlidir. Travmalar, beyin dokusunda ciddi yaralanmalar sonucu kalıcı hasarlar bırakabilir. Zamanında ve doğru müdahale, hayat kurtarıcı olabilir. Kafa travmaları, sakatlığa neden olabilen ve uzun süre bakım gerektiren sonuçlara yol açabilir. En önemli nokta travmaya karşı güvenlik önlemlerinin alınmasıdır. Motorsiklet ya da bisiklet kullanırken kask takılmalı, araç içinde seyahat edilirken mutlaka emniyet kemeri takılmalıdır.
Travma geçirdiği bilinen kişiler mümkün olan en kısa sürede tam donanımlı bir sağlık merkezine ulaştırılmalıdır. Hızlı hareket etme endişesiyle hastalara daha çok zarar verebilecek transfer şekillerinden kaçınılmalıdır. Hastanın mevcut pozisyonu uzman bir hekim tarafından görülene kadar korunmalıdır.
Kafa travması geçiren kişiye uzman hekim muayenesinden sonra direk grafi, bilgisayarlı tomografi ve manyetik rezonans gibi çeşitli görüntülemeler uygulanır. Tetkiklerin neticesinde cerrahi girişim gerektirecek bir duruma karar verilirse; gerekli donanımı olan bir merkezde, yeterli tecrübeye sahip bir cerrahi ekip tarafından girişim uygulanmalıdır. Kafa travması geçirmiş bir hastada; bilinç kaybı ya da bilinç bulanıklığı, görme problemleri, vücutta kasılmalarının olması, denge kaybı, baş dönmesi ve/veya baş ağrısı, kulak ya da burundan saydam bir sıvının gelmesi ya da kulak kanaması gibi belirtilerin olması durumunda mutlaka ileri değerlendirme gereklidir.
Kafa travmalarına bağlı kafatası kırıkları, diffüz beyin yaralanmaları, travmatik kanamalar görülebilir. Her patolojinin acil cerrahi girişim gerekliliği ve tedavi modaliteleri birbirinden farklıdır.
Kafatası Kırıkları
Kafatası kırıkları travmalara bağlı oldukça sık görülmelerine karşın çoğu kez ciddi beyin yaralanması ile beraber değildirler. Bunun tam tersi olarak ciddi beyin hasarı ile sonuçlanan yaralanmalarda kafatası kırığı olmayabilir. Saptanan bir kırık gelişen ya da gelişme olasılığı olan bir kanamayı düşündürmeli ve hasta gözlem amacıyla yatırılmalıdır. Kırığa bağlı kanama gelişme ihtimali açısından hastalar yakın takip edilmeli, gerekli hallerde kontrol görüntülemeler yapılmalıdır.
Diffüz Beyin Hasarı
Diffüz beyin yaralanması kafanın ani ve şiddetli bir biçimde bir nesneye çarpması ya da hızlı kafa hareketleri sonucu beyinde oluşan hasarlanmayı ifade eder. Hasarın şiddeti ve beyinde yarattığı yaralanma, hastanın klinik durumu için en önemli belirleyicilerdir. Kısa süreli ve geçici fonksiyon bozukluklarından tüm beyin fonksiyonlarını etkileyen ve yaygın kalıcı hasara varan geniş bir yelpazede klinik tablolara neden olabilir.
Fokal Yaralanmalar
Göreceli olarak daha küçük bir alanda görülen makroskopik hasarı ifade eder. Travma sonrası erken dönemde en önemli amaç, cerrahi olarak tedavisi mümkün olan bu lezyonların tanısını en kısa sürede koymak ve tedavi etmektir.
-
Kontüzyon:
Tek ya da çoklu olabildikleri gibi, küçük veya geniş bir alanda yayılmış olabilirler. Darbe alınan bölgenin hemen altında veya tam karşı tarafında olabilirler. Kontüzyon çok geniş veya etraf dokuda yaygın ödem ile birlikte ise herniasyon tablosuna neden olabilir. Serebral kontüzyondan şüphe edilen hastalar hastanede tutulmalıdır. Şayet yaşamı tehdit eden kitle etkisi varsa cerrahi işlem gerekebilir.
-
Travmaya bağlı kanamalar:
Akut epidural kanamalar: Epidural kanamalar beyin zarında bulunan atardamarın yırtılması sonucu oluşurlar. Kanama beyin zarı ile kafatası arasındadır. Erken dönemde tanı konulur ve ameliyat edilirlerse son derece yüz güldürücü sonuçlar olmasına karşın geç kalındığında kalıcı sakatlık ve ölüme varan sonuçlar ortaya çıkabilir.
Akut subdural kanama: Travmaya bağlı sık görülen bu kanama, beyin ile beyin zarının arasındadır. Çoğunlukla beyin ile beyin zarı arasındaki köprü toplardamarların yırtılması sonucu oluşurlar. Genellikle travmatik beyin hasarının eşlik eder. Bu kanamaya bağlı kalıcı sakatlık ve ölüm oranı oldukça yüksektir. Cerrahi tedavi gereken hallerde; kafatası açılarak kanama boşaltılmakta, gerekli hallerde kafatası kemiği karına yada bacağa konulmaktadır.
Subaraknoidal kanama: Travmaya bağlı olarak araknoid adı verilen beyin zarının altında kanama olmasıdır. Genellikle acil cerrahi girişimin yeri yoktur.
İntraserebral hematomlar: Beyin dokusu içerinde kitle etkisi oluşturabilen kanamalardır. Belirli büyüklüğün üzerindeki kanamalar acil olarak boşaltılmalıdır.
Delici/kesici alet ile yaralanmalar: Kafatası içine girdiği düşünülen delici aletlere, hasta bir Nöroşirürji uzmanı tarafından ameliyata alınana dek dokunulmamalıdır.
